GLOW - List do Sejmu RP

Jako grupa organizacji obywatelskich zwracamy się do Pani w związku z trwającym Światowym Tygodniem na rzecz Otwartej Legislacji (Global Legislative Openess Week). Inicjatywie na rzecz promowania kultury otwartości i przejrzystości pracy parlamentów patronuje Open Government Partnership - międzynarodowe porozumienie organizacji i inicjatyw obywatelskich.

 
Szanowna Pani Marszałek!
 
Jako grupa organizacji obywatelskich zwracamy się do Pani w związku z trwającym Światowym Tygodniem na rzecz Otwartej Legislacji (Global Legislative Openess Week). Inicjatywie na rzecz promowania kultury otwartości i przejrzystości pracy parlamentów patronuje Open Government Partnership - międzynarodowe porozumienie organizacji i inicjatyw obywatelskich.
 
Apelujemy do Pani i do Sejmu, którego pracami Pani kieruje, o doskonalenie sposobu publikowania informacji na temat procesu legislacyjnego i wyników jego prac w sposób, który umożliwia wyborcom zrozumienie tworzenia prawa, uruchomienie procesów partycypacyjnych i angażowanie się w pracę Parlamentu.
 
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej realizuje większość postulatów formułowanych przez międzynarodowe środowisko organizacji działających na rzecz otwartości danych parlamentarnych (Opening Parliament[1]). Również polski system prawny wychodzi naprzeciw oczekiwaniu obywateli, by mieć dostęp do danych publicznych. Jednak przed niższą izbą polskiego parlamentu wciąż stoją wyzwania w zakresie otwierania swoich zasobów. Dotyczą one przede wszystkim sposobu udostępniania danych, np. w otwartych i ustrukturyzowanych formatach oraz wprowadzania ułatwień w korzystaniu z nich[2].
Pogląd, że parlamentarzyści służą społeczeństwu, jest podstawą demokratycznych rządów. Parlament przechowuje dane nie dla siebie, lecz jest zarządcą dobra wspólnego, dlatego informacje zarówno o władzy ustawodawczej, jak i stworzone przez nią, należą do obywateli. Zasada otwartości cieszy się poparciem instytucji międzynarodowych, takich jak Organizacja Narodów Zjednoczonych, Unia Afrykańska, Unia Europejska, Parlamentarna Konfederacja Ameryk i Partnerstwo na rzecz Otwartego Rządu. Zasada ta jest także zagwarantowana w Deklaracji w sprawie Otwartości Parlamentu[3], która jest poparta przez ponad 150 wiodących w świecie organizacji monitorujących prace parlamentów[4] oraz przez szereg międzynarodowych stowarzyszeń parlamentów i ich członków[5].
 
Publiczne udostępnienie danych wytwarzanych w procesie legislacyjnym realizuje postulaty nowoczesnych państw. Z kolei organizacje monitorujące parlamenty tworzą oprogramowania, które pozwalają obywatelom na kontakt z ich przedstawicielami (i vice versa), ilustrują proces legislacyjny, wizualizują przebieg debat wraz z informacją o osobach w nie zaangażowanych lub pozwalają na indywidualne powiadamianie wyborców o wydarzeniach istotnych w procesie stanowienia prawa.
 
Celem inicjatyw monitorujących pracę parlamentów jest wzmocnienie i unowocześnienie władz ustawodawczych, wsparcie parlamentarzystów w odpowiedzi na wyzwania zmniejszającego się zaufania do instytucji publicznych i urzędników na całym świecie oraz zapewnienie lepszej reprezentacji i komunikacji parlamentarzystów z coraz bardziej zaawansowanym technologicznie społeczeństwem. Wymiana danych daje zarówno parlamentom, jak i obywatelom, dostęp do nisko-kosztowych narzędzi, które zwiększają zasięg ich działań, ułatwiają monitorowanie reprezentantów i wzajemną komunikację oraz wspierają działania rzecznicze. Taka wymiana wzmacnia także organizacje pozarządowe, umożliwiając im współpracę z urzędnikami oraz pomagając lepiej zrozumieć prawo i działania ustawodawcze, które mają wpływ na ich pracę. 
 
Na świecie wiele parlamentów niepotrzebnie ogranicza dostęp obywateli do danych poprzez udostępnianie ich tylko na specjalny wniosek lub w formatach, które ograniczają obywatelom możliwość korzystania, wyszukiwania, analizowania i ponownego użycia danych. Aby wydobyć dane dotyczące tworzenia prawa, organizacje obywatelskie często muszą składać pojedyncze wnioski o dostęp do informacji publicznej, wydobywać treści stron internetowych metodą tzw. web scrapingu, przepisywać papierowe dokumenty lub wykonywać inne czasochłonne zajęcia.
 
W Światowym Tygodniu na rzecz Otwartej Legislacji, międzynarodowa społeczność organizacji monitorujących parlamenty wzywa organy ustawodawcze wszystkich państw by dane parlamentarne były domyślnie otwarte. Według Deklaracji w sprawie Otwartości Parlamentu domyślnie otwarte dane są:
 
  • czynnie udostępniane,
  • w otwartych i ustrukturyzowanych formatach,
  • bezpłatne.
 
Władze ustawodawcze poszczególnych państw zmagają się z różnymi wyzwaniami, jednak na całym świecie widzimy ogromny postęp w upublicznianiu danych: m.in. publikowanie w internecie wyników głosowań i innych ważnych informacji o procesie legislacyjnym, a także ułatwianie dostępu do tych danych, tak aby usprawnić pracę organizacji obywatelskich i sprawić, że żmudne przetwarzanie informacji przestaje być potrzebne.
 
Często najbardziej interesujące, najwięcej mówiące i innowacyjne dane publikowane przez władze wymagają użycia komputera, do wyszukiwania, sortowania lub przekształcania ich w nowe formy, aby możliwe było porównanie lub analiza. Formaty takie jak HTML i PDF są łatwo dostępne dla ludzi, ale jednocześnie są one trudne do przetworzenia przez komputery. Dostarczanie danych w formatach ustrukturyzowanych, takich jak JSON lub XML, znacznie ułatwia dostęp i pozwala na bardziej zaawansowaną analizę, szczególnie przy dużych ilościach informacji.
 
Wierzymy, że nadszedł czas na to, aby podkreślić rolę parlamentarzystów na całym świecie jako wybranych przez i dla społeczeństwa. Przyjmujemy, że to nowe technologie, wspierają sposób, w jaki społeczności tworzą się, komunikują i są rządzone.
 
Jesteśmy partnerami w pracy Pani i Sejmu RP. Z kolei międzynarodowa społeczność organizacji monitorujących parlamenty jest gotowa, aby wyjaśnić wszelkie wątpliwości i wspólnie pracować nad technicznymi i instytucjonalnymi rozwiązaniami mogącymi wesprzeć Pani pracę np. nad stworzeniem planu działań zwiększających przejrzystość ustawodawczą. Jeśli ma Pani jakiekolwiek pytania, proszę się z nami skontaktować za pośrednictwem strony openingparliament.org/contact.
 
Z poważaniem
Stowarzyszenie 61
Fundacja ePaństwo
 
 

[2] Raport o stanie otwartości Sejmu RP: http://epf.org.pl/raporty/misja-otwartosc
[3] Cały tekst Deklaracji jest dostępny na stronie http://www.openingparliament.org/declaration
[4] Lista wszystkich organizacji wspierających Deklarację znajduje się na stronie: http://www.openingparliament.org/declaration
[5] Deklaracja została poparta przez Radę Ministerialną Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Związek Wspólnoty Parlamentarnej oraz przez Organizację Państw Amerykańskich m.in. na konferencji władzy kongresowej z Ameryk.