Poradnik dla obywatela: czy obywatel ma inicjatywę ustawodawczą?

W pierwszej części poradnika opisaliśmy, w jaki sposób obywatele mogą wejść do Sejmu lub nawiązać kontakt z posłem i monitorować jego pracę. Teraz przedstawiamy dwie możliwości wpływu na proces ustawodawczy przez obywateli – zgłoszenie petycji oraz oraz złożenie własnego projektu w ramach inicjatywy obywatelskiej.

1. Uważasz, że w prawie brakuje jakiegoś przepisu? Złóż w tej sprawie petycję

Każdy obywatel ma prawo do składania petycji. Może to zrobić we własnym imieniu lub w imieniu grupy osób (np. stowarzyszenia).

Konstytucja RP Art. 63. Każdy ma prawo składać petycje, wnioski i skargi w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej. Tryb rozpatrywania petycji, wniosków i skarg określa ustawa.

Petycję można:

  • wysłać pocztą na adres Kancelarii Sejmu (ul. Wiejska 4/6/8, 00-902 Warszawa) z dopiskiem "Petycja"
  • wysłać za pomocą platformy ePUAP na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Kancelarii Sejmu (/KSRP/SkrytkaESP)
  • przynieść osobiście w godz. 8-16 do Wydziału Podawczego Kancelarii Sejmu (ul. Wiejska 4/6/8, bud. N).

Petycja trafia do kancelarii marszałka Sejmu, gdzie zostaje oceniona pod kątem formalnym. Potem petycję otrzymują członkowie komisji sejmowej ds. Petycji. W komisji podejmowana jest decyzja o tym, czy skierować ją dalej m.in. w formie projektu ustawy, który uwzględnia propozycje zgłoszone przez obywatela. Komisja może petycję skierować także do komisji zajmującej się konkretną branżą lub przekazać informację o takiej petycji ministerstwu. Komisja może również oddalić petycję, jeśli uzna, że nie ma konieczności zmiany w prawie.

Sejm publikuje na stronie informacje o złożonych petycjach. Podaje również dane za poprzednie lata. W 2018 r. komisja rozpatrzyła 126 petycji. Tylko 3 petycje zostały oddalone przez marszałka.

2. Inicjatywa obywatelska: obywatele mogą się skrzyknąć i złożyć własny projekt 

Konstytucja RP Art. 118 2. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje również grupie co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu. ryb postępowania w tej sprawie określa ustawa.

Ustawa o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli 

Art. 2. Grupa obywateli polskich, licząca co najmniej 100 000 osób, mających prawo wybierania do Sejmu, może wystąpić z inicjatywą ustawodawczą przez złożenie podpisów pod projektem ustawy.

Obywatele mogą wnieść do marszałka Sejmu własny projekt ustawy, jeśli zbiorą pod nim 100 tys. podpisów. 

Pierwszy krok to powołanie komitetu inicjatywy ustawodawczej, który zajmie się wszystkim, co związane z przygotowaniem projektu, jego promocją oraz organizacją zbiórki podpisów. Komitet tworzy 15 obywateli, którzy mają czynne prawo wyborcze do Sejmu i złożyli pisemne oświadczenie o przystąpieniu do komitetu (zawierające imiona i nazwiska, adresy, numery PESEL). W oświadczeniu wskazuje się także pełnomocnika komitetu oraz jego zastępcę.

Po zebraniu pierwszego pierwszego tysiąca głosów pełnomocnik zanosi do marszałka sejmu zgłoszenie o utworzeniu komitetu zawierające jego nazwę, adres siedziby, dane obywateli tworzących komitet oraz dane pełnomocnika oraz jego zastępcy. Do zgłoszenia dołącza się projekt ustawy i podpisy. Po zatwierdzeniu dokumentów przez marszałka (w ciągu 14 dni), komitet zyskuje osobowość prawną. Komitet musi to ogłosić w gazecie o zasięgu ogólnopolskim wraz ze swoim adresem oraz wskazaniem miejsca, w którym można się zapoznać z projektem. Sam projekt musi spełniać takie same wymogi, jak inne projekty składane do Sejmu, czyli zawierać m.in. porównanie obecnego i spodziewanego stanu prawnego czy przewidywane skutki finansowe. Pierwsze czytanie obywatelskiego projektu odbywa się w ciągu trzech miesięcy od jego wniesienia.

 

>>TUTAJ<< znajdziesz część 1 poradnika