Rolnictwo w Sejmie

Co do zasady komisje, w tym komisja rolnictwa, zajmują się merytoryczną pracą nad nowymi przepisami i zmianami w prawie. Regulamin Sejmu stanowi, że na posiedzeniach komisji może się odbyć pierwsze czytanie projektów, wyjątek stanowią specyficzne ustawy jak m.in. ustawa budżetowa, ustawy podatkowe czy ewentualne nowelizacje Konstytucji. 

Pierwsze czytanie 12 projektów dotyczących rolnictwa i spraw wsi odbyło się na posiedzeniu komisji, pozostałe trafiły na posiedzenia plenarne Sejmu i jeśli nie zostały odrzucone w pierwszym czytaniu, to były kierowane do rozpatrzenia w komisji.

Z 55 projektów ustaw rolniczych 25 to propozycje, które przygotował rząd. 11 z nich ma na celu dostosowanie polskiego prawa do przepisów Unii Europejskiej. W tej grupie jest pakiet trzech nowelizacji ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, wprowadzający m.in.:

• nowe formy wsparcia w ramach płatności bezpośrednich: płatności dla małych gospodarstw oraz nowy ekoschemat – Grunty Wyłączone z produkcji.
• mechanizm warunkowości społecznej (uzależnienie wysokości unijnego wsparcia od przestrzegania wybranych przepisów prawa pracy i BHP)
• zmianę definicji trwałych użytków zielonych i nowych form wsparcia dla rolników gospodarujących na obszarach objętych unijną normą GAEC2 (torfowiska i obszary podmokłe)

Projektów poselskich t.j. takich, pod którymi podpisało się minimum 15 posłów, jest 27 – niewiele więcej niż rządowych. 

W składaniu projektów ustaw rolniczych przoduje Prawo i Sprawiedliwość. Posłowie z ugrupowania Jarosława Kaczyńskiego podpisali się pod 15 projektami. Siedem razy z inicjatywą ustawodawczą wyszli politycy Polskiego Stronnictwa Ludowego, trzy razy – posłowie i posłanki Koalicji Obywatelskiej. 

Po jednym projekcie złożyli posłowie Konfederacji i klubu Polska 2050. Pierwszy dotyczył ochrony rolników przed sporami sąsiedzkimi i sądowymi z powodu prowadzenia działalności rolniczej i wyeliminowanie roszczeń związanych z immisjami (dźwięki i zapachy).

Z kolei Propozycja Polski 2050 zakłada obowiązku utworzenia funduszu sołeckiego w każdej gminie, w której funkcjonują sołectwa.

Przewaga poselskich projektów opozycyjnych nie zaskakuje. Dla partii opozycyjnych to jedyna możliwość, żeby zaproponować swoje rozwiązania. Koalicjanci poza przysługującą grupom poselskim, a de facto klubom (warunek 15 podpisów) inicjatywie, mogą składać projekty jako Rada Ministrów i w ten sposób kształtować politykę rolną.  

W obszarze rolnictwa aktywność wykazuje także prezydent, który złożył dwa projekty ustaw. Pierwsza to już uchwalona nowelizacja przedłużająca zakaz sprzedaży państwowej ziemi rolnej z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa o kolejne 10 lat, do 2036 r. Druga, w trakcie procesu legislacyjnego, dotyczy ochrony funkcji produkcyjnej wsi – uznania, że immisje (dźwięki i zapachy) związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego są jego naturalnym elementem i wprowadzenie rozwiązań (m.in. obowiązek dodania do aktu notarialnego pouczenia, że nabywca jest świadomy następstw prowadzenia działalności rolniczej w sąsiednich nieruchomościach), które ograniczą spory sąsiedzkie i sądowe. Projekt prezydencki dotyka identycznego problemu, co projekt złożony przez Konfederację. 

Z inicjatywy senatorów do komisji trafił projekt nowelizacji ustawy o zagospodarowaniu gruntów wspólnych porządkujący kwestie prawne i odszkodowawcze dotyczące nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową. Projekt został uchwalony głosami koalicji rządowej.

Większość projektów (43) to nowelizacje istniejących przepisów 12 projektów to nowe propozycje.