Samochód, autobus, chodnik, ścieżka. Jak poruszasz się po swojej gminie?

Priorytet dla transportu publicznego? System ścieżek rowerowych? Remont zaniedbanej drogi? Sprawdź, jak władze gminy mogą wpływać na rozwój transportu w twojej miejscowości.

Gmina planuje, organizuje i finansuje transport na swoim terenie. Specjalnie powstałe przedsiębiorstwa, na przykład Zarząd Transportu Miejskiego czy Powiatowy Zakład Transportu, ustalają trasy, projektują przystanki i przygotowują rozkład jazdy autobusów, tramwajów lub innych środków transportu, np. metra, promów czy trolejbusów. Jeśli gmina nie posiada własnych środków transportu, poszukuje firmy, której zapłaci za wykonanie tego zadania. Jednocześnie wyznacza ona standard usług, którego powinni przestrzegać wszyscy przewoźnicy. Samorząd odpowiada za system informacji dla pasażerów i dba o wprowadzanie ekologicznych środków transportu.

Spacerem, rowerem, samochodem

Gmina zarządza infrastrukturą transportową – buduje i remontuje drogi. Decyduje, jak wyglądają chodnik, jezdnia, droga dla rowerów. W ostatnim czasie trendem jest ułatwianie transportu dla pieszych poprzez likwidowanie przejść podziemnych oraz nadziemnych – tuneli oraz wiaduktów i zastępowanie ich pasami. Gmina może wprowadzić rozwiązania, które faworyzują transport publiczny, np. buspasy, opłaty za parkowanie w centrum miasta, darmowe parkingi P+R (na których można zostawić samochód, dojeżdżając spoza miasta, a potem przesiadając się do transportu publicznego) dla posiadaczy biletów komunikacji miejskiej. 

Skąd gmina bierze pieniądze na organizację transportu publicznego?

Transport publiczny gmina finansuje ze sprzedaży biletów i z środków własnych np. wpływów z podatków i różnych opłat. Samorząd musi wprowadzić ustawowe ulgi m.in. dla dzieci, emerytów oraz nauczycieli. Zwrot za te bilety gmina otrzymuje z budżetu państwa. Niektóre z samorządów wprowadzają całkowicie bezpłatne przejazdy dla niektórych grup. Finansują to z własnego budżetu.

Gmina odpowiada za budowę i remonty dróg gminnych położonych na jej terenie. Na remont lub budowę drogi gmina może otrzymać dotacje z programów krajowych lub unijnych oraz od innych samorządów, np. z budżetu sąsiedniego miasta. Remonty i rozbudowa dróg powiatowych i wojewódzkich finansowane są przez samorząd powiatowy i wojewódzki, a także z subwencji drogowej wypłacanej samorządom z budżetu państwa.

Jedziesz dalej?

Mieszkańcy muszą czasem dojechać dalej niż do granicy swojej gminy. Korzystają wtedy z transportu organizowanego przez powiat i województwo, za który odpowiadają odpowiednio starosta i marszałek województwa.

Województwo organizuje transport regionalny. Spina sieć połączeń, które pozwalają przemieszczać się z różnych gmin czy powiatów na terenie jednego województwa. Dofinansowuje kursowanie busów, a także płaci za kolej regionalną. W tym przypadku wybiera przewoźnika, który na jej zlecenie będzie wykonywał przejazdy kolejowe, lub samodzielnie uruchamia spółkę udzielającą takich usług.

Zobacz najnowsze

Gminy, powiaty i województwa mogą wspólnie tworzyć sieci transportowe, np. w ramach związków międzygminnych lub metropolitalnych mogą wprowadzić wspólny bilet dla mieszkańców sąsiadujących ze sobą gmin.

Radni mogą:

  • uchwalić maksymalne ceny biletów na terenie gminy,
  • wprowadzić dodatkowe zniżki lub ulgi, np. darmowe bilety dla dzieci i seniorów,
  • głosować nad planem transportowym przygotowanym przez wójta/burmistrza/prezydenta miasta, w którym określą, jak będzie działać transport publiczny w gminie,
  • głosować nad budżetem gminy, w którym przeznacza się środki na remont konkretnej drogi,
  • złożyć wniosek o budowę chodnika lub ścieżki rowerowej,
  • zdecydować, czy przyjąć plan zagospodarowania przestrzennego, w którym wytycza się nowe drogi.

Zapytaj kandydatów i kandydatki:

  • Które drogi w waszej gminie najpilniej wymagają remontu?
  • Jak oceniają działanie komunikacji publicznej? Kiedy ostatnio mieli okazję z niej skorzystać?
  • Na jakiej linii należy uruchomić nowe połączenie autobusowe?
  • Czy samochody powinny mieć nieograniczony dostęp do centrum?

Zanim zdecydujesz, na kogo zagłosujesz:

  1. Przygotuj pytanie/pytania, które chcesz zadać kandydatom – pogadaj ze znajomymi, na pewno znajdziesz co najmniej trzy osoby, które mają takie samo pytanie, co ty!
  2. Znajdź kandydatów i napisz do nich na przez media społecznościowe lub wyślij maila.
  3. Zadaj pytanie podczas wiecu lub spotkania wyborczego.
  4. Zorganizuj sąsiedzkie spotkanie z kandydatami – przygotujcie zestaw 5 pytań o najważniejsze sprawy w waszej miejscowości.
  5. Podziel się tą informacją z innymi mieszkańcami!

Wybory samorządowe 2024

Wybory samorządowe odbędą się w niedzielę, 7 kwietnia 2024 r. Głosować będziemy w godz. 7-21, w komisjach wyborczych w naszych miejscowościach.

Na 5-letnią kadencję wybierzemy wójtów/burmistrzów/prezydentów, a także radnych: gmin, powiatów, sejmików wojewódzkich oraz dzielnic (tylko w Warszawie). 

21 kwietnia odbędzie się II tura wyborów. Wyborcy pójdą wtedy do urny w tych gminach, w których w pierwszej turze głosowania żaden z kandydatów na wójta, burmistrza lub prezydenta nie zdobył wymaganej większości (50 proc. + 1 głos).