Szkoła, przedszkole, żłobek. Edukacja w gminie

Kto odpowiada za przedszkole i szkołę podstawową w twojej miejscowości? Skąd gmina bierze fundusze na pensje nauczycieli? Które szkoły podlegają władzom gminy, a które władzom powiatu? Przybliżamy wpływ władz samorządowych na edukację.

Dzieci do 18 roku życia mają obowiązek edukacji szkolnej, a prawo do edukacji przysługuje już trzylatkom. Gmina musi zapewnić miejsce w przedszkolu najmłodszym, tym starszym w szkole podstawowej. Nie chodzi tylko o ławkę i krzesło. Władze samorządowe mają obowiązek prowadzić placówki edukacyjne, zapewnić uczniom dojazd do szkoły oraz zatrudnić, a także kształcić nauczycieli, pedagoga oraz psychologa. Dla uzupełnienia edukacji szkolnej w gminie musi znaleźć się przynajmniej jedna biblioteka finansowana przez władze lokalne. 

Władze powiatu odpowiadają za kształcenie w szkołach ponadpodstawowych: liceach, technikach oraz szkołach branżowych, które zastąpiły „zawodówki”. Powiaty są też odpowiedzialne za prowadzenie szkół specjalnych, sportowych i poradni pedagogicznych. Szczególnie istotna jest ta pierwsza grupa, przy której często działają bursy. Powiat organizuje edukację dla uczniów ze specjalnymi potrzebami: w spektrum autyzmu, niesłyszących, niewidomych.

Na szczeblu województwa możemy uczyć się w wyższych szkołach zawodowych i policealnych. Uczelnie wyższe nie podlegają samorządom, jednak pełnią niezwykle istotną rolę dla miast wojewódzkich. To dzięki nim przyjeżdżają do nich młodzi z okolicy, często zasilając później rynek pracy.

Zobacz najnowsze

Skąd samorządy biorą na to pieniądze?

  • finansowanie szkół w gminach zapewnia rząd poprzez subwencję oświatową, choć nie jest ona wystarczająca, aby pokryć wszystkie potrzeby, 
  • gminy dofinansowują szkoły z dochodów własnych,
  • wydatki na oświatę to przeciętnie ⅓ budżetu gminy lub miasta, większość tej kwoty przeznaczona jest na wynagrodzenia nauczycieli.

Gmina dba o naszą edukację poprzez:

  • prowadzenie żłobków i przedszkoli,
  • zapewnianie transportu do placówek: przedszkoli i szkół podstawowych,
  • wzbogacanie oferty edukacyjnej szkół, np. poprzez prowadzenie zajęć dodatkowych,
  • podnoszenie kompetencji nauczycieli,
  • remonty szkół i wyposażanie ich w pomoce dydaktyczne,
  • przyznawanie stypendiów,
  • prowadzenie bibliotek.

Radni mogą decydować o:

  • projektowaniu sieci szkół – gdzie powstanie nowa szkoła, która szkoła zostanie zlikwidowana,
  • uruchamianiu nowych bibliotek i ośrodków edukacyjnych,
  • wysokości budżetu na remonty szkół i przedszkoli, dodatkowe zajęcia czy obiady dla uczniów,
  • kryteriach rekrutacji do przedszkoli,
  • liczbie i godzinach odjazdu autobusów dla uczniów, tak by mieli szansę brać udział w zajęciach dodatkowych,
  • strategii polityki oświatowej.

Zapytaj kandydatów i kandydatki:

  • Które szkoły w gminie należy w pierwszej kolejności wyremontować?
  • W jaki sposób powinna zmienić się sieć szkół, by odpowiadała rozwojowi gminy?
  • Ile pieniędzy ze środków własnych dokłada gmina do prowadzenia szkół? Czy i jak powinna zmienić się ta kwota?
  • Jak rozwiązać problem przepełnionych szkół i prowadzenia lekcji w trybie popołudniowym?
  • Jakie zajęcia dodatkowe w szkołach powinna dotować gmina?
  • Czy naszą gminę stać na to, by płacić więcej nauczycielom? Ile powinni zarabiać?

Zanim zdecydujesz, na kogo zagłosujesz:

  1. Przygotuj pytanie/pytania, które chcesz zadać kandydatom – pogadaj ze znajomymi, na pewno znajdziesz co najmniej trzy osoby, które mają takie samo pytanie, co ty!
  2. Znajdź kandydatów i napisz do nich na przez media społecznościowe lub wyślij maila.
  3. Zadaj pytanie podczas wiecu lub spotkania wyborczego.
  4. Zorganizuj sąsiedzkie spotkanie z kandydatami – przygotujcie zestaw 5 pytań o najważniejsze sprawy w waszej miejscowości.
  5. Podziel się tą informacją z innymi mieszkańcami!

Wybory samorządowe 2024

Wybory samorządowe odbędą się w niedzielę, 7 kwietnia 2024 r. Głosować będziemy w godz. 7-21, w komisjach wyborczych w naszych miejscowościach.

Na 5-letnią kadencję wybierzemy wójtów/burmistrzów/prezydentów, a także radnych: gmin, powiatów, sejmików wojewódzkich oraz dzielnic (tylko w Warszawie). 

21 kwietnia odbędzie się II tura wyborów. Wyborcy pójdą wtedy do urny w tych gminach, w których w pierwszej turze głosowania żaden z kandydatów na wójta, burmistrza lub prezydenta nie zdobył wymaganej większości (50 proc. + 1 głos).